Blur và Oasis: trận chiến Britpop tháng 8 năm 1995

"Trận chiến Britpop" là cuộc đua giữa hai ban nhạc Anh Blur và Oasis tháng 8 năm 1995, khi đĩa đơn "Country House" của Blur và "Roll With It" của Oasis phát hành cùng ngày 14 tháng 8. Blur thắng tuần đó, theo số liệu thường được dẫn khoảng 274.000 bản so với khoảng 216.000. Nhưng Oasis thắng cuộc đua dài hơn: album (What's the Story) Morning Glory? ra mắt hai tháng sau bán vượt xa album của Blur. Mối hiềm khích kéo dài nhiều năm, rồi dịu dần thành tình bạn của những người đã có tuổi.

Britpop và hai phe đối lập

Đầu thập niên 1990, sân khấu nhạc rock bị nhạc grunge Mỹ chiếm lĩnh. Một làn sóng ban nhạc Anh nổi lên, viết những ca khúc về đời sống Anh, giai điệu dễ nhớ, chịu ảnh hưởng nhạc Anh thập niên 1960. Báo chí gọi đó là Britpop. Hai cái tên lớn nhất là Blur và Oasis, và báo chí nhanh chóng biến họ thành hai phe.

Sự đối lập Bắc – Nam, tầng lớp lao động – trung lưu, là cách báo chí Anh kể chuyện, và hai ban nhạc cũng tích cực đóng vai. Thực tế phức tạp hơn nhiều, nhưng câu chuyện đơn giản thì dễ bán báo.

Tuần lễ tháng 8 năm 1995

Oasis công bố ngày phát hành "Roll With It". Blur, qua hãng đĩa, sau đó dời ngày phát hành "Country House" sang đúng ngày 14 tháng 8. Mỗi phe về sau đổ lỗi cho phe kia đã cố tình gây chuyện, và đến nay câu chuyện ai chủ động vẫn được kể theo hai phía.

Điều chắc chắn là truyền thông Anh biến nó thành sự kiện quốc gia. Báo lá cải, báo nghiêm túc, cả bản tin thời sự buổi tối của đài BBC đều đưa tin về cuộc đua đĩa đơn, điều chưa từng có với nhạc pop. Các hãng đĩa tung nhiều phiên bản đĩa khác nhau để tăng doanh số. Cửa hàng đĩa xếp hàng dài.

Ngày 20 tháng 8, bảng xếp hạng công bố: "Country House" đứng số một, "Roll With It" số hai. Blur xuất hiện trên chương trình Top of the Pops trong tâm thế người thắng.

Thắng một tuần, thua một thập kỷ

Nhưng chiến thắng ấy hoá ra ngắn ngủi.

• Tháng 9 năm 1995, Blur phát hành album The Great Escape, được đón nhận tốt nhưng không bùng nổ.
• Ngày 2 tháng 10 năm 1995, Oasis phát hành (What's the Story) Morning Glory? với "Wonderwall" và "Don't Look Back in Anger". Album bán hàng chục triệu bản trên thế giới và thuộc nhóm album bán chạy nhất mọi thời đại ở Anh.
• Tháng 8 năm 1996, Oasis biểu diễn hai đêm ở Knebworth, khoảng 250.000 người đến xem trong hai ngày, một trong những buổi hoà nhạc ngoài trời lớn nhất lịch sử nước Anh.

Chính Damon Albarn về sau thừa nhận cuộc đua đĩa đơn khiến ông mệt mỏi, và Blur bị gắn với hình ảnh "nhóm nhạc pop nhẹ" mà ông không muốn. Năm 1997, Blur đổi hẳn hướng với album mang tên chính nhóm, chịu ảnh hưởng nhạc rock độc lập Mỹ, với bài "Song 2" thành công lớn ở Mỹ, nơi Oasis cũng từng tạo dấu ấn.

Lời qua tiếng lại

Trong năm 1995, mối kình địch đi quá xa. Noel Gallagher trong một bài phỏng vấn báo chí đã nói một câu độc ác nhắm vào hai thành viên Blur, liên quan đến bệnh tật. Ông sớm xin lỗi công khai và về sau nhiều lần nói đó là điều ông hối hận. Đây là ví dụ cho thấy khi kình địch bị truyền thông thổi lên, lời nói có thể vượt ranh giới mà chính người nói không muốn.

Graham Coxon và Liam Gallagher thì có những lời chê nhau qua lại suốt nhiều năm, phần lớn trong giọng đùa cợt.

Từ kình địch đến bạn bè

Thời gian làm dịu mọi thứ. Năm 2017, Noel Gallagher hát cùng Damon Albarn trong bài "We Got the Power" của Gorillaz, dự án âm nhạc của Albarn. Hai người từng là biểu tượng của hai phe giờ xuất hiện chung trên sân khấu.

Cả hai nhóm đều đã tái hợp: Blur biểu diễn hai đêm ở sân Wembley tháng 7 năm 2023 và phát hành album The Ballad of Darren cùng năm; Oasis, sau khi tan rã năm 2009 vì mâu thuẫn giữa hai anh em Gallagher, tái hợp với chuyến lưu diễn bắt đầu từ tháng 7 năm 2025. Hai phim tài liệu, Supersonic (2016) về Oasis và Blur: To the End (2024), cho thấy hai câu chuyện từ bên trong.

Điều trớ trêu: mâu thuẫn dữ dội nhất trong câu chuyện Oasis không phải với Blur mà giữa chính hai anh em Noel và Liam.

Kình địch đã làm được gì

Cuộc đua năm 1995 đẩy Britpop lên đỉnh, đưa nhạc Anh trở lại trung tâm văn hoá đại chúng, kéo cả những người không quan tâm âm nhạc vào cuộc tranh luận. Nó cũng buộc cả hai nhóm phải chứng minh nhiều hơn. Nhưng nó cũng cho thấy giới hạn của một mối kình địch do truyền thông nuôi: sau đỉnh điểm, cả phong trào nhanh chóng tàn, và nhiều người trong cuộc nhìn lại với cảm giác đã bị cuốn vào một câu chuyện không phải của mình.

Góc nhìn hôm nay

• Thắng một trận không có nghĩa là thắng cuộc. Blur thắng tuần lễ được chú ý nhất; Oasis thắng cả năm. Hãy nghĩ tới mục tiêu dài hạn trước khi lao vào một cuộc đọ sức ngắn.
• Đừng để người khác viết kịch bản cho mình. Báo chí dựng hai phe; ban nhạc đóng vai, rồi bị kẹt trong vai. Khi ai đó cố đẩy bạn vào thế đối đầu, hãy tự hỏi ai được lợi.
• Có những câu không nên nói. Một lời ác ý trong lúc nóng có thể đi theo mình cả chục năm. Xin lỗi sớm và rõ ràng như Noel là cách đúng khi lỡ lời.
• Đổi hướng là một cách thắng. Blur không cố đánh Oasis bằng rock sân vận động; họ đổi sang âm thanh khác và tìm được khán giả mới.

Muốn tìm hiểu thêm: cuốn The Last Party của John Harris (2003) kể lại thời Britpop từ phía trong; hai phim tài liệu kể trên là điểm khởi đầu dễ xem nhất. Nghe liền hai album năm 1995 của hai nhóm là cách tốt để tự đánh giá.