Calcutta Cup là chiếc cúp mà đội tuyển rugby Anh và Scotland tranh nhau mỗi lần gặp nhau, từ năm 1879 đến nay — danh hiệu lâu đời nhất của rugby quốc tế. Chiếc cúp được đúc từ những đồng rupee bạc của một câu lạc bộ rugby ở Calcutta (Ấn Độ) giải tán năm 1878. Còn kình địch giữa hai đội có từ trước đó nữa: trận rugby quốc tế đầu tiên trên thế giới, năm 1871, chính là Scotland gặp Anh.
Trận quốc tế đầu tiên, năm 1871
Ngày 27/3/1871, tại sân Raeburn Place ở Edinburgh, đội Scotland gặp đội Anh trong trận đấu được coi là trận rugby quốc tế đầu tiên của lịch sử. Mỗi bên có tới 20 cầu thủ, luật lệ chưa thống nhất, và cách tính điểm khác hẳn ngày nay. Scotland thắng. Cũng trong năm 1871, Liên đoàn Rugby Anh (RFU) được thành lập, và môn rugby bắt đầu có luật chung.
Từ đó hai đội gặp nhau gần như hằng năm. Trong nhiều thập kỷ, đây là trận được chờ đợi nhất của mùa rugby ở cả hai nước.
Câu chuyện chiếc cúp từ Ấn Độ
Đầu thập niên 1870, một nhóm người Anh ở Calcutta, nhiều người từng học ở các trường có truyền thống rugby, lập Câu lạc bộ Bóng đá Calcutta để chơi rugby. Nhưng khí hậu nóng ẩm, cùng sức hút của các môn khác như polo và cricket, khiến câu lạc bộ dần vắng người. Năm 1878, câu lạc bộ giải tán.
Thay vì chia số tiền còn lại, các thành viên quyết định rút ra bằng đồng rupee bạc, nhờ thợ thủ công địa phương nấu chảy và chế tác thành một chiếc cúp, tặng cho RFU với mong muốn nó trở thành giải thưởng thường niên của môn rugby. Chiếc cúp mang đậm phong cách Ấn Độ: tay cầm hình ba con rắn hổ mang, nắp đúc hình một con voi.
Trận tranh Calcutta Cup đầu tiên diễn ra năm 1879 và kết thúc với tỉ số hoà. Năm 1880, Anh lần đầu giành cúp.
Từ trận đấu đôi đến giải Sáu Quốc gia
Ban đầu, trận Anh – Scotland là một trận đấu riêng. Năm 1883, cùng với Ireland và xứ Wales, bốn đội của quần đảo Anh lập ra giải Home Nations — giải đấu quốc tế đầu tiên của rugby. Năm 1910, Pháp tham gia, giải thành Năm Quốc gia. Từ năm 2000, Ý gia nhập và giải mang tên Sáu Quốc gia như ngày nay.
Dù giải lớn dần, trận Anh – Scotland vẫn giữ chiếc cúp riêng của mình. Trong cùng một giải, đội có thể thua chức vô địch nhưng vẫn ăn mừng như vô địch nếu giành được Calcutta Cup. Với nhiều cổ động viên Scotland, đó là trận đáng thắng nhất mùa.
Những trận làm nên kình địch
1988: chiếc cúp bị "đá bóng"
Sau trận đấu năm 1988 ở Murrayfield, vài cầu thủ hai đội mang chiếc cúp đi dạo trong một đêm vui quá đà trên phố Princes Street ở Edinburgh, và nó bị móp méo nặng. Hai cầu thủ liên quan bị kỷ luật, và chiếc cúp phải sửa chữa. Từ đó nó được bảo quản cẩn thận hơn bao giờ hết. Câu chuyện thường được kể như một giai thoại vui, nhưng cũng là lời nhắc về giá trị của một hiện vật hơn một trăm năm tuổi.
1990: trận quyết định Grand Slam
Năm 1990, Anh và Scotland gặp nhau ở trận cuối giải Năm Quốc gia, cả hai đều thắng hết các trận trước đó. Đội thắng sẽ giành cả Grand Slam (thắng tất cả các đội trong giải), Calcutta Cup và chức vô địch. Anh được đánh giá cao hơn. Đội trưởng Scotland David Sole dẫn đội bước ra sân Murrayfield bằng những bước đi chậm rãi, lặng lẽ — hình ảnh được nhắc lại tới nay như một màn đọ ý chí trước trận. Scotland thắng 13–7, nhờ pha ghi try của Tony Stanger.
2000: cơn mưa ở Murrayfield
Mười năm sau, kịch bản lặp lại theo cách khác. Anh tới Murrayfield, chỉ cần thắng là có Grand Slam. Trong mưa lạnh, Scotland thắng 19–13. Đó là trận đấu cho thấy trong kình địch này, thứ hạng trước trận không nói lên nhiều điều.
2019: 38–38
Tại Twickenham, Anh dẫn 31–0 sau chưa đầy nửa giờ. Scotland ghi liền sáu try, vượt lên 38–31. Ở phút cuối, Anh ghi try và đá chuyển đổi thành công để hoà 38–38. Scotland giữ cúp vì là đội đang nắm giữ. Một trong những trận điên rồ nhất lịch sử giải Sáu Quốc gia.
2021–2025
Năm 2021, Scotland thắng ở Twickenham lần đầu tiên kể từ năm 1983, rồi giữ cúp bốn năm liền. Năm 2025, Anh giành lại cúp với tỉ số sát nút 16–15 trên sân nhà.
| Năm | Mốc |
|---|---|
| 1871 | Trận rugby quốc tế đầu tiên, Scotland thắng ở Edinburgh |
| 1878 | Câu lạc bộ Calcutta giải tán, chiếc cúp được chế tác |
| 1879 | Trận tranh cúp đầu tiên, hoà |
| 1990 | Scotland thắng 13–7, giành Grand Slam |
| 2000 | Scotland thắng 19–13, chặn Grand Slam của Anh |
| 2019 | Hoà 38–38 ở Twickenham |
| 2021 | Scotland thắng ở Twickenham lần đầu kể từ 1983 |
Vì sao kình địch này đặc biệt
- Chênh lệch về quy mô. Anh có số người chơi rugby đông hơn Scotland nhiều lần. Trên lý thuyết, Anh luôn là cửa trên — và vì thế mỗi chiến thắng của Scotland có sức nặng đặc biệt với người Scotland.
- Bản sắc hai dân tộc. Trước trận, khán giả Scotland hát "Flower of Scotland", khán giả Anh hát "Swing Low, Sweet Chariot". Sân Murrayfield trong ngày Calcutta Cup là một trong những bầu không khí cuồng nhiệt nhất của rugby.
- Thắng thua không theo phong độ. Như năm 1990, 2000 hay 2019, đội được đánh giá thấp hơn thường chơi trận hay nhất mùa khi gặp kình địch.
Tính tổng tất cả các lần gặp nhau, Anh thắng nhiều hơn. Nhưng với người Scotland, thống kê đó chưa bao giờ làm họ bớt tin vào trận tới.
Góc nhìn hôm nay
Calcutta Cup cho thấy một kình địch có thể sống lâu hơn cả lý do sinh ra nó. Câu lạc bộ Calcutta đã biến mất từ năm 1878; chiếc cúp của họ vẫn được tranh tới nay. Muốn để lại một điều gì đó bền lâu, đôi khi cách hay nhất là tạo ra một cuộc so tài cho người khác.
Bài học thứ hai dành cho người ở "cửa dưới": Scotland không thắng Anh bằng cách chơi giống Anh. Họ thắng bằng ý chí trong ngày đặc biệt và sự chuẩn bị cho đúng đối thủ đó. Khi gặp một đối thủ mạnh hơn về nguồn lực, hãy chọn những trận quan trọng nhất để dồn sức.
Muốn tìm hiểu thêm: bảo tàng World Rugby Museum ở sân Twickenham, London; sân Murrayfield ở Edinburgh có các tour tham quan; kết quả chính thức các mùa giải Sáu Quốc gia trên trang chính thức của giải. Trận 2019 là trận đáng xem lại nhất cho người mới.
Câu hỏi thường gặp
Calcutta Cup là gì?
Calcutta Cup là chiếc cúp trao cho đội thắng trong trận rugby union giữa Anh và Scotland, tranh từ năm 1879. Hiện nay trận này diễn ra trong khuôn khổ giải Sáu Quốc gia hằng năm.
Vì sao gọi là Calcutta Cup?
Chiếc cúp được làm từ những đồng rupee bạc của Câu lạc bộ Bóng đá Calcutta, một câu lạc bộ rugby ở Ấn Độ giải tán năm 1878. Các thành viên tặng cúp cho Liên đoàn Rugby Anh để làm giải thưởng thường niên.
Trận rugby quốc tế đầu tiên diễn ra khi nào?
Trận rugby quốc tế đầu tiên diễn ra ngày 27/3/1871 tại Raeburn Place, Edinburgh, giữa Scotland và Anh. Scotland thắng, mỗi đội ra sân với 20 cầu thủ.
Nếu Anh và Scotland hoà thì ai giữ Calcutta Cup?
Nếu trận đấu hoà, đội đang giữ cúp tiếp tục giữ. Năm 2019 hai đội hoà 38–38 ở Twickenham, Scotland giữ cúp vì đã thắng năm trước đó.
Chiếc Calcutta Cup trông như thế nào?
Chiếc cúp bằng bạc, mang phong cách chế tác Ấn Độ, có ba tay cầm hình rắn hổ mang và một con voi trên nắp. Do đã hơn trăm năm tuổi và từng bị hư hại năm 1988, cúp được bảo quản rất cẩn thận.
