Mercedes-Benz (Stuttgart) và BMW (München) là hai hãng xe sang Đức kình địch nhau từ thập niên 1960 đến nay, đối đầu trực diện ở gần như mọi phân khúc: sedan cỡ nhỏ, cỡ trung, cỡ lớn, rồi xe gầm cao và xe điện. Mercedes đi theo hình ảnh sang trọng, êm ái, an toàn; BMW theo đuổi cảm giác lái thể thao. Năm 1959, BMW suýt bị chính Daimler-Benz thâu tóm — một chi tiết khiến cuộc kình địch này càng có chiều sâu.
Hai gốc rễ rất khác nhau
Mercedes-Benz: từ chiếc ô tô đầu tiên
Ngày 29/1/1886, Karl Benz được cấp bằng sáng chế cho chiếc xe ba bánh chạy động cơ xăng — thường được coi là giấy khai sinh của ô tô. Cùng thời, Gottlieb Daimler và Wilhelm Maybach làm động cơ và xe riêng ở gần Stuttgart. Cái tên "Mercedes" lấy từ tên con gái của doanh nhân Emil Jellinek, người đặt mua xe Daimler và đua bằng xe đó quanh năm 1900–1901. Năm 1926, Daimler và Benz sáp nhập thành Daimler-Benz.
BMW: từ động cơ máy bay
BMW (Bayerische Motoren Werke — Xưởng động cơ Bayern) ra đời ở München trong Thế chiến thứ nhất, ban đầu làm động cơ máy bay. Chiếc mô tô đầu tiên R32 ra đời năm 1923; xe hơi đầu tiên là mẫu xe nhỏ làm theo giấy phép của Anh, cuối thập niên 1920. Biểu tượng tròn xanh trắng của BMW thường được gắn với hình cánh quạt máy bay, nhưng chính BMW đã giải thích đó là cách hiểu ra đời sau, từ một quảng cáo năm 1929; màu xanh trắng thật ra lấy từ màu của bang Bayern.
Năm 1959: BMW suýt thuộc về đối thủ
Cuối thập niên 1950, BMW làm ăn thua lỗ, kẹt giữa những xe sang lớn bán chậm và xe siêu nhỏ lãi mỏng. Tại đại hội cổ đông tháng 12/1959, ban lãnh đạo đưa ra phương án tái cấu trúc mà nhiều người hiểu sẽ dẫn tới việc Daimler-Benz nắm quyền kiểm soát. Cổ đông nhỏ, đại lý và công nhân phản đối mạnh, phương án bị chặn. Nhà đầu tư Herbert Quandt sau đó tăng cổ phần và đứng ra cứu BMW. Gia đình Quandt đến nay vẫn là cổ đông lớn của hãng.
Nếu cuộc thâu tóm năm 1959 thành công, có lẽ đã không có cuộc kình địch nào cả. Đây là một ví dụ hiếm: đối thủ tương lai của bạn suýt bị chính bạn nuốt mất.
Cuộc đua theo từng phân khúc
BMW hồi sinh nhờ dòng "Neue Klasse" từ năm 1962 — sedan cỡ vừa, lái thể thao — rồi mẫu 2002 năm 1968. Từ thập niên 1970, BMW đặt tên theo "series": 5 Series (1972), 3 Series (1975), 7 Series (1977). Mercedes đáp lại từng bước:
| Phân khúc | BMW | Mercedes-Benz | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Sedan cỡ nhỏ hạng sang | 3 Series (1975) | 190, mã W201 (1982), sau là C-Class | Mercedes vào sau, buộc phải làm xe nhỏ lần đầu |
| Sedan cỡ trung | 5 Series (1972) | Dòng xe sau này gọi là E-Class | Cặp đấu "đinh" của taxi sang và xe công ty ở châu Âu |
| Sedan cỡ lớn | 7 Series (1977) | S-Class | S-Class thường được coi là chuẩn mực công nghệ xe sang |
| Xe gầm cao | X5 (1999) | M-Class (1997) | Mercedes đi trước vài năm |
Khẩu hiệu nói lên khác biệt: BMW dùng "Freude am Fahren" (niềm vui khi lái) — bản tiếng Anh "The Ultimate Driving Machine" ra đời ở Mỹ từ giữa thập niên 1970; Mercedes dùng "Das Beste oder nichts" (Tốt nhất, hoặc không gì cả).
Ai bán nhiều hơn?
Theo số liệu bán hàng các hãng công bố, BMW vượt Mercedes để trở thành hãng xe sang bán chạy nhất thế giới khoảng giữa thập niên 2000 và giữ vị trí đó hơn một thập niên; Mercedes giành lại ngôi đầu năm 2016. Từ đó, hai bên bám sát nhau từng năm, và Audi là người thứ ba luôn ở gần. Con số chênh lệch thường chỉ vài phần trăm — đủ để báo chí đưa tin, không đủ để coi bên nào "thắng" hẳn.
Ở Việt Nam, Mercedes-Benz có liên doanh lắp ráp từ năm 1995 và từ lâu gắn với hình ảnh xe công vụ, xe doanh nhân. BMW có mặt qua nhà phân phối và từ năm 2018 do THACO phân phối. Vì vậy ở thị trường này, Mercedes đi trước khá xa về độ quen mặt — một ví dụ cho thấy thứ hạng toàn cầu không tự động chép sang từng nước.
Kình địch có duyên: những lời chúc mừng
Hai hãng nổi tiếng với kiểu "khích" nhau lịch sự:
- 2016: Nhân BMW tròn 100 năm, Mercedes-Benz đăng lời chúc cảm ơn "100 năm cạnh tranh", kèm câu đùa rằng 30 năm trước đó (tức thời gian Mercedes tồn tại mà chưa có BMW) hơi buồn tẻ.
- 2019: Mercedes làm đoạn phim chia tay CEO Dieter Zetsche về hưu; ở cảnh cuối, ông lái về nhà bằng... một chiếc BMW. BMW đáp lại bằng bức ảnh chiếc xe của mình với câu "Free at last" (cuối cùng cũng tự do).
Những màn này được người xem yêu thích vì cả hai bên đều tỏ ra tôn trọng: không chê xe đối thủ, chỉ đùa về chính cuộc kình địch.
Đối thủ đẩy nhau lên ra sao
- Công nghệ an toàn: Mercedes đi đầu nhiều tính năng an toàn và đưa vào xe đại trà; BMW buộc phải theo kịp.
- Cảm giác lái: BMW 3 Series làm chuẩn cho sedan nhỏ thể thao; Mercedes phải làm C-Class lái hay hơn qua từng thế hệ.
- Mở rộng dòng xe: khi một bên mở một phân khúc mới (xe gầm cao, coupe bốn cửa, xe điện), bên kia gần như chắc chắn theo trong vài năm.
Người hưởng lợi là khách hàng: xe sang Đức được nâng cấp liên tục vì không hãng nào dám để đối thủ dẫn quá xa một thế hệ.
Góc nhìn hôm nay
- Chọn một điều để nổi tiếng. BMW chọn "lái hay", Mercedes chọn "sang và an toàn". Khi khách hỏi "hai hãng khác nhau thế nào", câu trả lời có sẵn trong đầu họ. Một tiệm nhỏ cũng cần một câu như vậy.
- Đáp trả phân khúc, không đáp trả lời chê. Mercedes không chê 3 Series; hãng làm ra 190 để cạnh tranh trực tiếp.
- Tôn trọng đối thủ làm thương hiệu mình đẹp lên. Lời chúc mừng sinh nhật đối thủ đem lại thiện cảm lớn hơn mọi quảng cáo so sánh.
Ai sang Đức có thể ghé Bảo tàng Mercedes-Benz ở Stuttgart và Bảo tàng BMW cạnh BMW Welt ở München — hai bảo tàng kể lịch sử theo hai cách rất khác, đúng như tính cách hai hãng. Ở Việt Nam, các buổi lái thử của đại lý là cách thực tế nhất để cảm nhận khác biệt "êm" và "thể thao" mà sách vở hay nói.
Câu hỏi thường gặp
Mercedes và BMW hãng nào lâu đời hơn?
Mercedes-Benz lâu đời hơn: bằng sáng chế xe của Karl Benz năm 1886 thường được coi là khởi đầu của ô tô, còn Daimler-Benz hình thành năm 1926. BMW ra đời trong Thế chiến thứ nhất, khởi đầu bằng động cơ máy bay và chỉ làm ô tô từ cuối thập niên 1920.
Logo BMW có phải là cánh quạt máy bay?
Không hẳn. Chính BMW cho biết màu xanh trắng lấy từ màu của bang Bayern; cách hiểu "cánh quạt quay" xuất phát từ một quảng cáo năm 1929 và phổ biến về sau. Vì BMW từng làm động cơ máy bay nên cách hiểu này dễ được tin.
Có đúng Mercedes suýt mua BMW?
Năm 1959, BMW khủng hoảng và có phương án tái cấu trúc mà nhiều người hiểu sẽ đưa Daimler-Benz vào nắm quyền. Cổ đông nhỏ và đại lý phản đối tại đại hội cổ đông tháng 12/1959, phương án đổ. Nhà đầu tư Herbert Quandt sau đó cứu BMW.
Hãng nào bán nhiều xe sang hơn?
Theo số liệu các hãng công bố, BMW dẫn đầu xe sang toàn cầu trong khoảng hơn một thập niên từ giữa những năm 2000, Mercedes-Benz giành lại vị trí số một từ năm 2016. Từ đó hai bên chênh nhau không nhiều và thứ hạng có thể đổi theo năm.
Mercedes và BMW khác nhau thế nào khi lái?
Nói chung, Mercedes thiên về êm ái, cách âm và sang trọng; BMW thiên về cảm giác lái thể thao, vô lăng chính xác. Khác biệt này thay đổi theo từng dòng và từng thế hệ xe, nên cách tốt nhất là lái thử cả hai.
